1921-1929 Dönemi

1921 Yılı Türk Pulları

1921 – Birinci Adana Serisi


Birinci Adana Serisi, Adana ve çevresinin Fransızlar tarafından tahliyesi üzerine elde bulunan Osmanlı pullarının “Adana 1 Kânunuevvel 1337 ” (1 Aralık 1921) şeklinde sürşarj edilmek suretiyle tedâvüle çıkarılmış hâtıra serisidir. 13 parça puldan meydana gelmektedir.

Birinci Adana Serisi
Birinci Adana Serisi

Sürşarj “bir posta pulunun üzerine ikincil bir baskı işlemi yapılarak pulun üzerinde basılı bulunan değerin değiştirilmesidir. İhtiyaç olan belirli bir değerdeki pulun bulunmasındaki zorluk nedeni ile yapılabileceği gibi stokta kalmış çok sayıdaki pulun kullanıma sokulabilmesi amacı ile de yapılabilir. Genel olarak yüksek değerdeki pulun daha düşük değer ile sürşarjlanması şeklinde kullanılır.” [1] Kısa bir tanımla “yeni fiyatlı posta pulu” ifadesi uygun bir karşılık olabilir.

Bu bakımdan üzerinde değer değişikliği yapılmadan ve sadece hâtıra amaçlı, pulun üzerine basılan ek metinler (1. Adana serisinde olduğu gibi) sürşarj değildir. Ama bir kelimenin kullanımı yanlış dahi olsa, çok ciddi anlam sapmalarına yol açmadığı müddetçe, dilde yer ettiği şekilde kabul etmek gerektiği kanısındayız. Nitekim, Türk filateli literatüründe sürşarj herhangi bir nedenle pul üzerine sonradan yapılan her türlü baskı değişikliği olarak kabul görmektedir. Bu değişiklik pulun değerini değiştirmek olabileceği gibi, târihini veya amacını değiştirmek şeklinde de olabilir. [2] Bu yüzden Birinci Adana serisinin üzerinde yer alan “Adana 1 Kânunuevvel 1337” baskısını sürşarj olarak adlandıracağız. Eğer ingilizcedeki karşılığını veriyor olsaydık surcharge yerine overprint kelimesinin kullanılması gerekecekti.

Birinci Adana serisi elde bulanan çeşitli Osmanlı pullarının sürşarj edilmesi suretiyle hazırlanmıştır. Fakat ilginç olan husus, sürşarj uygulanacak yeterince tabaka hâlinde pul mevcut olmadığı için bulunabilen en büyük parçalar üzerine sürşarj uygulanmasıdır. [3] Daha açık bir ifade ile, seriyi oluşturan pulların seçiminde pulların resmi, biçimi, deseni veya değeri değil; eldeki mevcut uygun tabakalar veya en büyük tabaka parçalı pulların tesbiti belirleyici unsur olmuştur.

Pulların Üzerinde Yer Alan Tarih ile Adana’nın Resmi Kurtuluş Tarihi Arasındaki Farklılık

Pullara geçmeden önce bu konuya açıklık getirilmesi düşüncesindeyiz. Anma serisinin üzerindeki sürşarjda 1 Aralık 1921 tarihi yer almaktadır. Hâlbuki Adana’nın düşman işgâlinden kurtuluşu 5 Ocak’ta kutlanmaktadır. Yani, anma serisinin üzerinde yer alan târih ile resmî kutlama târihi birbirinden farklıdır. Bunun sebebini Ara Germiyan şöyle açıklar:

Sakarya Meydan Muharebesinin ardından TBMM ve Fransız Hükümeti arasında 20/10/1921 tarihinde Ankara İtilafnamesi imzalanmış, yeni Türk Devleti Fransa tarafından tanınmış, Güney Cephesindeki savaş resmen sona ermiş ve Türkiye’nin Güney hududu belirlenmiştir. Bu anlaşma gereği Fransızlar Adana ve çevresini tahliye etmeyi taahhüt etmişlerdir. Söz konusu tahliye ilk olarak idarî makamların devir ve teslimi ile gerçekleşmiş, ardından da askerî kuvvetlerin çekilmesi şeklinde sürmüştür. Tahliye işleminin devam ettiği sırada, Anadolu Ajansı 1 Kânunuevvel 1337 (1 Aralık 1921) târihinde, Adana’nın aynı gün öğleden evvel saat 11:25 itibariyle Türk Bayrağı’na kavuştuğunu, bildirerek, Türk halkını ve TBMM Hükümetini kutlamıştır. Anma Pullarının üzerindeki sürşarj bu târihi temsil etmektedir. Yani Anadolu Ajansı’nın haberi yayınladığı ve Türk Bayrağının yeniden Adana simalarında dalgalandığı târih. [4]

Kutlamaların yapıldığı 5 Ocak 1922 tarihi ise Adana ve çevresinin tüm kısımları ile tahliyesinin tamamlandığı, Suriye hududunun belirlendiği târihtir. 5 Kânunusanî 1338 (yani 5 Ocak 1922) günü Türk Birlikleri Mersin’e girmiş ve Adana ili, mülkî idare de dahil olmak üzere tümüyle Türk Devletine intikâl etmiştir. Dönemin Vakit gazetesi de bu olayı yine aynı târihli nüshasında haber olarak Türk halkına duyurmuştur. Bu bakımdan İkinci Adana Serisindeki “Adana 5 Kânunusanî 1338” sürşarjı aslında daha doğru ve anlamlı bir tarihtir. [5]

Birinci Adana Serisinde Kullanılan Sürşarj Tipleri

Birinci Adana Serisinde iki tip sürşarj kullanılmıştır. Daha açık bir ifade ile 13 adet pulun 6 tanesinde (I). Tip sürşarj, 7 tanesinde ise (II). Tip sürşarj uygulanmıştır. Bu sürşarj tipleri aşağıda Resim-1 ve Resim-2’den izlenebilir. [6] Kullanılan mürekkep koyu siyahtır. Her iki sürşarjın da okunuşu aynı olmakla birlikte ilkinde “1337” yılı “Kânunuevvel” ayının hemen devamında yer almaktadır. İkinci tip sürşarjda ise “1337” yılı “Kânunuevvel” ayının altında yer almaktadır.

(I). Tip Sürşarj iki satır olarak hazırlanmıştır, şöyle ki:
Adana
1 Kânunuevvel 1337

Buna karşın (II). Tip Sürşarj üç satır olarak hazırlanmıştır:
Adana
1 Kânunuevvel
1337

Sürşarj Tiplerine Göre Birinci Adana Serisi (ilaveten renk ve katalog numaraları)

Aşağıdaki Tablo-1’de Birinci Adana Serisinde yer alan 13 pulun sıra numaraları, valörleri (pulun üzerinde yazılı/ nominal değerleri), renkleri ve katalog numaraları yer almaktadır. Pulların numaraları kataloglarda 2 farklı şekilde sıralanmıştır. Aslında sistematik olarak bakılırsa valörleri küçükten büyüğe doğru gelecek şekilde sıralamak gerekir. Nitekim İsfila Kataloğu bu yöntemi tercih etmektedir. Buna karşın Pulko kataloğu, Pulhan kataloğunun sırasını benimsemiştir. Alman Michel ve Fransız Yvert Katalogları da Pulhan ile aynı sırayı kullanmışlardır. Pul renklerine gelince, her ne kadar kataloglar farklı renk ifadeleri kullanmış olsa da Pulhan’ı referans almayı tercih ediyoruz.

Tabloda parantez içinde verilen numaralar, sürşarj edilen pulun, sürşarj edilmemiş orijinal katalog numarasını ifade etmektedir.

Pul sıra numarası kırmızı olanlar ise Birinci Adana Serisinin nadir parçalarını göstermektedir. Bu durum fiyatlarına da yansımaktadır. Nadir olan parçalar tablonun hemen altında liste sırasına göre yer almaktadır.

Birinci Adana Serisinin yukarıda yer alan 5 parçası en nadir olanlarıdır. Baskı adedi kataloglarda 1700’er adet olarak belirtilmiştir. Serinin parça parça temin edilmesi çok güç olacağı için takım olarak alınması ya da en azından bu 5 pulun bir arada alınması daha doğru olacaktır. Nadir olmasından dolayı kalp (sahte) sürşarjlıları mevcuttur.


Pulları Tek Tek Ele Alacak Olursak;
(resimler pulların gerçek rengini ve ebatını yansıtmayabilir)


Pulko nr.886 / İsfila nr.1052

Tiraj: 1700; Sürşarj tipi: (I); Dantel: [12]
Renk: Turunçsarı (Pulhan); kahvemsi sarı/brownish yellow (İsfila); ockergelb (Michel); bistre (Yvert); bistre (Scott)

Pulun Orijini

Serinin birinci pulu 1909 (Aralık) tarihli Reşat Serisine aittir (Pulko nr.231/ İsfila nr.276) ve pulun orijinalinde kırmızı ayyıldız sürşarj ile ayın hemen altındaki mavi sürşarj hâliyle bulunmamaktadır.

Bu 5 para valörlü Reşat pulu Birinci Adana Serisi içindeki yerini üç farklı tarihte, toplam üç sürşarj uygulanmak suretiyle almıştır.

İlk Sürşarj (Aralık 1909)

1909 Aralık ayında, üzerine mavi sürşarj vurulan 5 para nominal değerli Reşat pulu, “Reşat Matbua Serisi” ismiyle ve serinin 6 pulundan en küçük valörlüsü olarak tedavüle çıkar (Pulko nr.242/ İsfila nr.286).

İkinci Sürşarj (Eylül 1915)

17 Eylül 1915 (1331) tarihinde mavi sürşarjın üzerine bu sefer ayyıldız sürşarjı vurularak yeniden tedavüle çıkartılır. Reşat pulu böylece, 69 puldan meydana gelen “1331 [Ay ve] Altı Köşeli Yıldız Sürşarjlı Posta Serisi” içindeki yerini alır (Pulko nr.401/ İsfila nr.546).

Üçüncü Sürşarj (Aralık 1921)

Ve nihayet, bu iki sürşarjın üzerine  vurulan “Adana 1 Kânunuevvel 1337” sürşarjı ile Birinci Adana Serisinin içindeki yerini almıştır (Pulko nr.886/ İsfila nr.1052).


Pulko nr.887 / İsfila nr.1053


Tiraj: 1700; Sürşarj tipi: (II); Dantel: [12]

Renk: Turunçsarı (Pulhan); kahvemsi sarı/brownish yellow (İsfila); braungelb (Michel); bistre (Yvert); bistre (Scott)

Pulun Orijini

Serinin ikinci pulu 14 Mart 1913 târihli “Yeni Postahâne Serisi”ne aittir (Pulko nr.287/ İsfila nr.435).

5 para valörlü ikinci pul Birinci Adana Serisi içindeki yerini almadan önce birinci pula benzer bir süreç geçirmiştir. İlk olarak 1915’de ayyıldız ile sürşarjlanmış, ikinci ve son olarak Adana sürşarjı görmüştür.

İlk Sürşarj (Eylül 1915)

Birinci puldan hatırlanacağı üzere, 17 Eylül 1915 (1331) tarihinde 69 parçalık “1331 [Ay ve] Altı Köşeli Yıldız Sürşarjlı Posta Serisi” tedavüle çıkarılmıştır. Bu seri 1892-1913 yılları arasında tedavüle çıkan ve postada kullanılmayıp elde kalan pullara ayyıldız sürşarjı uygulanmak suretiyle oluşturulmuştur. Bu pullar arasında “1913 Posta Pulları”nın 8 tanesi de yer almaktadır. Bu sekiz puldan bir tanesi de yukarıda resmi verilen 5 para valörlü olanıdır. Böylece pulumuz ilk sürşarjını almıştır. (Pulko nr.406/ İsfila nr.554).

İkinci Sürşarj (Aralık 1921)

Pulumuza uygulanan ikinci ve son sürşarj ise onu Birinci Adana Serisi’nin parçası hâline getirmiştir (Pulko nr.887/ İsfila nr.1053).


Pulko nr.888 / İsfila nr.1054

Tiraj: Belirtilmemiş; Sürşarj Tipi: (I); Dantel: [12 ½]
Renk: Yeşil (Pulhan); yeşil/ green (İsfila); grün (Michel); vert (Yvert); green (Scott)

Pulun Orijini

Serinin üçüncü pulu 1917-1918 târihli “Viyana Baskısı Posta Serisi”ne aittir. 8 adet puldan meydana gelen seri Viyana’da basıldığı için bu ismi almıştır. Tipo baskı tekniği [7]kullanılmıştır . Pulumuz bu serinin 10 para nominal değerli üçüncü puludur (Pulko nr.721/ İsfila nr.882) ve 1921’de “Adana 1 Kanunuevvel 1337” sürşarjı ile Adana serisindeki yerini almıştır.


Pulko nr.889 / İsfila nr.1056

Tiraj: Belirtilmemiş; Sürşarj Tipi: (I); Dantel: [12 ½]
Renk: Kırmızı (Pulhan); karmen/ carmine (İsfila); karmin (Michel); rouge (Yvert); red (Scott)

Pulun Orijini

Serinin dördüncü pulu da bir önceki gibi 1917-1918 târihli “Viyana Baskısı Posta Serisi”ne ait pullardan biridir (Pulko nr.722/ İsfila nr.883). 20 para nominal değerli olan pul 1921’de “Adana 1 Kanunuevvel 1337” sürşarjı ile Adana serisindeki yerini almıştır.


Pulko nr.890 / İsfila nr.1058

Tiraj: Belirtilmemiş; Sürşarj Tipi: (II); Dantel: [12]
Renk: Mavi (Pulhan); deniz mavisi/ ultramarine (İsfila); dunkelblau (Michel); bleu (Yvert); blue (Scott)

Pulun Orijini

Serinin beşinci pulu 25 Mart 1920 târihli “II. Londra Baskısı Posta Pulları Serisi”ne aittir (Pulko nr.778/ İsfila nr.937). Bu pul ve ait olduğu seri Londra’da Bradbury, Wilkinson matbaasında basılmıştır. Taş baskı tekniği[8] kullanılmıştır. 3 Kuruş nominal değerli olan pul 1921’de “Adana 1 Kanunuevvel 1337” sürşarjı ile Adana serisindeki yerini almıştır.


Pulko nr.891 / İsfila nr.1059

Tiraj: Belirtilmemiş; Sürşarj Tipi: (II); Dantel: [12 ½]
Renk: Yeşilmavi (Pulhan); yeşilimsi mavi/ greenish blue (İsfila); grünblau (Michel); vert-bleu (Yvert); prussianblue (Scott)

Pulun Orijini

İsfila kataloğunun “1917 – Viyana Baskısı Nonemi Pullar” olarak adlandırdığı üç parçalık serinin en küçük valörlüsüdür. Tipo tekniği ile Viyana’da K.K. Staatsdruckerei matbaasında basılmıştır.

2 Para nominal değerli bu pul ve ait olduğu seri sürşarjsız olarak tedavüle çıkartılmamıştır (pulun sürşarjsız hâli tedavüle çıkmadığı için Pulko ve Pulhan kataloglarında yer almamaktadır./ İsfila nr. 866).

2 Para değeri posta tarifesine uygun düşmediği ve 5 kuruşluk pula ihtiyaç duyulması sebebiyle sol ve sağ alttaki 2 para ibaresinin üzerine ve üst köşelerine arap harfleri ile 5 kuruş değeri sürşarj edilmiştir (Pulko nr.727/ İsfila nr.870). Fakat baskı sırasında bir iki tabaka yanlışlıkla sürşarjdan kaçmıştır.

Pulun 10 Eylül 1917 itibariyle gerçekleştirilen
5 kuruş değerli ilk sürşarjı yandaki gibidir.

Ve nihayet 1921 yılında 2 para nominal ve 5 kuruş sürşarjlı Osmanlı pulumuz, pulun tam ortasındaki boşluğa vurulan “Adana 1 Kanunuevvel 1337” sürşarjı ile Birinci Adana Serisine dâhil olmuştur.


Pulko nr.892 / İsfila nr.1060

Tiraj: Belirtilmemiş; Sürşarj Tipi: (II); Dantel: [12 ½]
Renk: Yeşilmavi (Pulhan); yeşilimsi mavi/ greenish blue (İsfila); grünblau (Michel); vert-bleu (Yvert); prussianblue (Scott)

Pulun Orijini

Birinci Adana Serisinin 7’nci pulunun, orijin olarak 6’ncı pulundan tek farkı üzerinde çift lisanlı sürşarjın bulunuyor olmasıdır. Az önce bahsi geçen İsfila 866 numaralı pul, Arap harfleri ile 5 kuruş sürşarjını gördükten sonra, elde kalan stok bu sefer yanda da görülebileceği üzere sol tarafta latin harfleri, sağ tarafta ise arap harfleri ile bir kez daha sürşarj edilmiştir (Pulko nr.729/ İsfila nr.888). Ancak bu ilk sürşarj bir önceki puldan farklı olarak 27 Haziran 1918 târihinde gerçekleştirilmiştir. Bu pulumuz da 1921 yılında vurulan ikinci sürşarj ile Adana serisine dâhil olmuştur.


Pulko nr.893 / İsfila nr.1061

Tiraj: Belirtilmemiş; Sürşarj Tipi: (II); Dantel: [12]
Renk: Viyole (Pulhan); kirli mor/ dull violet (İsfila); dunkellila (Michel); violet (Yvert); violet (Scott)

Pulun Orijini

Birinci Adana Serisinin 5 numaralı puluyla aynı seriye yani 25 Mart 1920 târihli “II. Londra Baskısı Posta Pulları Serisi”ne aittir (Pulko nr.780/ İsfila nr.939). Taş baskı tekniği ile Londra – Bradbury, Wilkinson matbaasına bastırılmıştır. Pulun ilk baskı adedi 2.200.000’dir. Kullanılmayan ve elde kalan miktarı da 1921 yılında “Adana 1 Kanunuevvel 1337” sürşarjı ile Adana serisine iştirak etmiştir.


Pulko nr.894 / İsfila nr.1062

Tiraj: Belirtilmemiş; Sürşarj Tipi: (I); Dantel: [12 ½]
Renk: Kırmızı (Pulhan); karmen, sarımsı kağıt üzerine/ carmine (İsfila); karmin auf gelblich (Michel); rouge (Yvert); red (Scott)

Pulun Orijini

Birinci Adana Serisinin 9’uncu pulunun emisyonu 5 Mart 1917 târihine uzanır. Pulhan ve Pulko katalogları bu pulu 15 Kasım 1916 tarihli “Dolmabahçe Serisi” içinde değerlendirmiştir (Pulko nr.567). Buna karşın İsfila kataloğu emisyon târihindeki farklılığı göz önünde bulundurarak pulu bu seriden aymış, ayrı bir katalog numarası vermiştir; diğer bir deyişle 25 kuruşluk bu Osmanlı pulunu, tek puldan ibaret bağımsız bir seri olarak belirtmiştir (İsfila nr. 719).

Pulun Viyana Devlet Matbaasında (K.K. Staatsdruckerei) “Bakır klişe baskı” (copper-plate printing) yöntemi ile basıldığını ve fazlaca sarfedilmediği için önemli bir miktarının stok olarak kaldığını belirtelim. Şu kadar ki, pulun stokta kalan kısmı Birinci Adana serisi için şürşarj edilmesine rağmen eritilememiş ve 1937 Pulhan’ın ifade ettiği üzere kalan pullar “8 sene evvel Tayyare Cemiyeti tarafından satılmıştır”.


Pulko nr.895 / İsfila nr.1063

Tiraj: Belirtilmemiş; Sürşarj Tipi: (II); Dantel: [12 ½]
Renk: Mavi (Pulhan); deniz mavisi/ ultramarine (İsfila); blau (Michel); bleu (Yvert); blue (Scott)

Pulun Orijini

Resimde yer alan 10’uncu pul tipo tekniği ile Viyana’da K.K. Staatsdruckerei matbaasında bastırılmış olan “1917 Nonemi Tur-u Sina Posta Pulları” serisine aittir. 6 Puldan ibaret bu seri nonemi ifadesinden de anlaşılacağı üzere tedavüle çıkmamıştır.

Tedavüle çıkmadığı için Pulhan ve Pulko kataloglarında yer almamaktadır, İsfila kataloğunda ise 876 numaralı puldur. Nominal değeri 1 kuruştur.

Birinci Adana Serisinde yer alıncaya değin pulumuza (Birinci Adana dâhil) iki adet sürşarj uygulanmıştır.

İlk Sürşarj 3 Temmuz 1919’da gerçekleşmiş ve bu sürşarj ile “Sultan Vahideddin Cülûsu Hatıra Pulları” serisine dâhil olmuştur. Pulun değeri 1 kuruştan 35 kuruşa yükseltilmiştir. (Pulko nr.760/ İsfila nr.923)

Sonradan bu sürşarj üzerine ikinci bir sürşarj daha uygulanmış ve söz konusu pul Birinci Adana Serisine bu şekilde dâhil olmuştur.


Pulko nr.896 / İsfila nr.1051

Tiraj: 1.700; Sürşarj Tipi: (II); Dantel: [12]
Renk: Leylâkî (Pulhan); kirli şarabî/ dull claret (İsfila); purpurlila (Michel); lilas (Yvert); lilae (Scott)

Pulun Orijini

Serinin (yukarıda yer alan) 11’inci pulu ile (aşağıdaki resimlerde yer alan) 12 ve 13’üncü pulları 1 Şubat 1914 tarihli “I. Londra Takse Pulları” serisine aittir (Pulko nr.335, 336, 337 / İsfila nr.483, 484, 485). Bu seriye ait 4 puldan 3 tanesi sürşarjlanarak Birinci Adana Serisine dâhil edilmiştir. Pullar Londra – Bradbury, Wilkinson matbaasına bastırılmıştır.


Pulko nr.897 / İsfila nr.1055

Tiraj: 1.700; Sürşarj Tipi: (I); Dantel: [12]
Renk: Kırmızı (Pulhan); karmen/ carmine (İsfila); rot (Michel); rouge (Yvert); red (Scott)


Pulko nr.898 / İsfila nr.1057

Tiraj: 1.700; Sürşarj Tipi: (II); Dantel: [12]
Renk: Mavi (Pulhan); koyu mavi/ deep blue (İsfila); dunkelblau (Michel); bleu (Yvert); dark blue (Scott)


Albümde Birinci Adana Serisi [*]

________________________________

Dipnotlar

[1] http://tr.wikipedia.org/wiki/Sürşarj
[2] Bu tarz bir tanım için bkz. Yeni Koleksiyon Filateli-Nümismatik Dergisi, Sayı:31, 1983, s.50.
[3] AKKAYA, a.g.m., s.42.
[4] bkz. Hilmi Bayındır’dan aktaran, GERMİYAN, Ara N., a.g.e., s.5, dn., Ankara anlaşması ile ilgili olarak bkz: http://tr.wikipedia.org/wiki/Ankara_Antlaşması_(1921)
[5] GERMİYAN, a.g.e., s.5, dn.
[6] Sürşarj tiplerine ilişkin resimler PULHAN, Ali Nusret, a.g.e., s.138’den taranmıştır.
[7] “Tipo baskı metal harflerle yapılan yüksek baskıya denir. Uzun ve zahmetli bir baskı hazırlık süreci gerektirir. Metal harflerin tek tek sayfa oluşturacak bir biçimde düzenlenmesi yöntemi kullanılır. Baskı hazırlık işlemi her ne kadar gelişim göstermiş olsa da günümüz masaüstü yayıncılık sisteminin sağladığı imkânlardan çok uzaktır. Tipo baskıda iki silindir bulunur. Bunlardan biri kalıp silindiri, diğeri baskı silindiridir. Direkt baskı sistemidir yani kalıp üzerindeki görüntü direkt baskı materyaline aktarılır. Kalıp üzerindeki yüksek kısımlar mürekkebi alırken, alçakta kalan kısımlar mürekkebi almaz. Yüksekte kalan kısımlar baskıyı gerçekleştirir. (Patates baskısına benzer) Kalıp üzerindeki görüntü terstir.Günümüzde kullanımı önemli oranda bırakılmıştır. Ender olarak, kartvizit, fatura ve özel koleksiyon yayınların basımında kullanılır. Tipo baskı makinaları daha çok matbaacılığa; kesim, gofre, numaratör baskı, piliyaj-perforaj başka alanlarda hizmet eder.” Kaynak: http://tr.wikipedia.org/wiki/Tipo_baskı dan naklen.
[8] “Taş baskı ya da litografi/litografya, kireç taşı üzerine yağlı mürekkeple çizilmiş şekil ve yazıların basım sanatı. Taşbaskıya el litografyası da denir. Taşbaskı, modern ofset litografyanın başlangıcıdır. Taşbaskı tekniğinin esası, yağın suyu itmesi özelliğine dayanır. Kireçtaşı, kalsiyum karbonat olup gözeneklidir. Baskı kalıbı olarak kullanılacak kireç taşı 6-8 cm kalınlığında levha şeklinde hazırlanır. Yüzeyi pürüzsüz hale gelinceye kadar tesviye edilir. Bu düzgün yüzeye yazı veya resim özel bir mürekkeple nakşedilir. Mürekkebin özelliği yağlı olmasıdır. Yağlı mürekkep, arapsakızı eriyiğinin bir iki damla nitrik asitle karışımından yapılır. Baskı kalıbı, yazı işleri tamamlandıktan sonra yazıların ve resmin net bir görünüm alması için terebentinle silinir. Baskı kalıbı daha sonra su içine sokulup çıkarılır. Kireçtaşı gözenekli olduğu için yazılar ve resim çizgileri haricindeki sathın tamamındaki gözenekler suyla dolar. Baskı taşına bu durumda baskı mürekkebi sürülür. Mürekkep yazıların bulunduğu susuz yüzeylerden gözeneklere emilirken boş kısımlardaki sulu yüzeylerden itilir. Baskı kalıbı bir kağıda bastırılmak suretiyle istenilen baskı elde edilir. Gözeneklere emilen mürekkep bitinceye kadar baskı yapılabilir.” Kaynak: http://tr.wikipedia.org/wiki/Taş_baskı dan naklen. 

________________________________

KAYNAKLAR

AKKAYA, Erol, “I. Adana Serisi”, Collection Dergisi, Sayı:9, s.42.
GERMİYAN, Ara N., Birinci Adana Serisi, İstanbul Grafik Sanatlar Matbaası, İstanbul: 1979.
PULHAN, Ali Nusret, 1937-1938 Türk Pulları Kataloğu II, Ekspres Basımevi, İstanbul: 1937.

diğer kataloglar
İsfila (2009), Türk Pulları ve Antiyeleri Kataloğu, 1863-2008, Cilt-1, Kaptan Ofset, İstanbul: 2008.
Michel (2007), Europa Katalog, Südosturopa 2006/2007, Band.4, München: 2006.
Pulko (2007), Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyeti Posta Pulları Kataloğu, Kansu, İstanbul: 2007.
[*] pul resimleri koleksiyonumuzdan alıntıdır.